Ała

To był dzień zakupów w lokalnych sklepach: targowania się - idzie mi coraz lepiej, ale do perfekcji wciąż daleko. I lekkiej irytacji wobec faktu,
że sprzedawca wie lepiej, jakiego koloru czy rozmiaru szukam - takiego, jaki on ma w sklepie. Dzień jeżdżenia skuterem - nadal w roli pasażerki, ale już nie umieram ze strachu. Dzień sklepu z przyprawami, w którym pachniało jak w "Ostatnim westchnieniu Maura" Salmana Rushdiego. Dzień bardzo ostrego
i pysznego (to był kiedyś oksymoron) street food'u za 30 rupii. Było też gorąco, tłoczno i niezbyt czysto, żadna sielanka. Wracając do domu poczułam, że kiedy przyjdzie czas wyjazdu z Indii na dobre, to będzie trudno. Taki właśnie truizm mnie pozamiatał.

Justyna podrzuciła parę tygodni temu cytat. Obstawiam, że mają go za motto grupy wsparcia dla emigrantów na całym świecie. 

       You will never be completely at home again,
       because part of your heart will always be elsewhere.
       That is the price you pay for the richness of loving 
       and knowing people in more than one place. 
       Miriam Adeney

Kerala - start w Kochin

Od kiedy o Kerali przeczytaliśmy, trafiła na top listę zaplanowanych wycieczek. Sieć jezior, rzek i kanałów, Morze Arabskie, góry (Ghaty Zachodnie), plantacje herbaty i przypraw - wszystko tu jest. A do tego mocne wpływy portugalskie, holenderskie i brytyjskie. Jak nie jechać w takie miejsce? Kalendarze sprzyjają, bo zbiegają się polski i indyjski długi weekend - mamy więc 6 dni. Ruszamy do God's Own Country, jak się Kerala określa.

Do Kochin lecimy prosto z Pune - to miła odmiana, że można ominąć podróż do Mumbaju. Tym samym testujemy indyjskie tanie linie SpiceJet - nie jest źle. A na miejscu: Kochin jest daleko od lotniska - albo lotnisko od Kochni, ale mają sprawnie zorganizowany system taksówek. Płacisz w okienku w hali przylotów i odchodzisz z kwitkiem, aby na zewnątrz znaleźć kierowcę na kwitek czekającego. Pierwsze wrażenie na temat Kerali: czyściej niż w Pune i Mumbaju. Krajobraz już zapowiada uroki rzeki i rozlewisk; wody jest sporo i jest ważnym elementem, widać na przykład kolorowe domki nad brzegiem, każdy z zejściem do wody, często z łódką wyciągnięta na brzeg.

Kochin leży na wybrzeżu, paru półwyspach i wyspach - nie widzieliśmy całego, ale wielkomiejska część widoczna była tylko z daleka, na całkiem innym brzegu. A my, razem z taksówkę, przepływamy promem do Fortu Kochin. A tu jest bajka - o portugalskich Indiach konkretnie. I klimat sennego miasteczka. "Portugalskiego" samo się ciśnie na usta, ale nigdy nie byłam w Portugalii, więc się powstrzymam :-) Zrzucamy rzeczy w hotelu i przez chwilę cieszymy się świetnym, kolonialnym wystrojem - ach ten duch Europy, jednak tęsknimy! - i ruszamy w teren. Jest gorąco, sennie i niby mocno turystycznie, ale nieszczególnie natrętnie. Łazimy po małych uliczkach, odbijamy się od już zamkniętych drzwi kościoła w którym pochowano Vasco da Gamę, trafiamy do bazyliki Santa-Cruis. To pierwszy z paru karelskich kościołów katolickich który zobaczymy - pięknie się przeplatają motywy, które tak dobrze znamy z tutejszą estetyką. Orientalne malunki na suficie? Proszę bardzo. Widzieliśmy kościół, gdzie siedzi się na ziemi (jak w hinduskich świątyniach), a także mszę odprawianą w kapliczce na rogu, przy otwartych drzwiach, za nimi huczała ulica. Wieczór spędziliśmy na Kathakali-show - to tradycyjne karelskie przedstawienie, z muzyką na żywo, super kostiumami i makijażami. Spóźniliśmy się mocno, bo zbytnio zaufaliśmy google maps... Delta pomiędzy mapą a rzeczywistością wyniosła tym razem aż 3 kilometry, dobrze że są riksze. A na kolację były owoce morza na liściu bananowca. No dobra, całość leżała na talerzu też. 

Rano zdążyliśmy tylko zobaczyć symbol miasta - wielkie rybackie sieci sprowadzone z Chin. Nadal działają, a tuż obok można kupić świeże ryby i kraby. Moje czujne oko odnotowało parę kotów czyhających na resztki, ale największymi wygranymi są ptaki - kradną ryby po podniesieniu sieci, zanim rybacy je wyciągną.

Migawki

Ta notka to katastrofa. Najpierw "opublikowała się" w stanie mocno niegotowym, czego nie zauważyłam. Potem - kiedy już zabrałam się za pisanie - przewrotne internety wywaliły w kosmos to, co powstało. Nie będzie więc słów o reszcie Gujaratu. Nie moja wina, howgh.

Jamnagar

 

 

 

Plaża nad morzem, którego nie było

 

 

 

 

 

Porbandar i Dwarka

Autobusem po Gujarat - oczyma Tomka

Podróżowanie autobusem po Indiach nie jest może aż takim wyzwaniem jak szeroko opisywane poruszanie się indyjską koleją ale dla przybysza z tzw. Zachodu jest równie niezapomnianym przeżyciem. Do autobusu „stanowego” zmusiło nas m.in. odkrycie, że kupno biletu na pociąg dwa dni wcześniej wcale nie musi się udać. Ląduje człowiek na tzw. General Wait List i w zasadzie nie ma nijakiej pewności, że bilet uda się zdobyć. To po prostu jest chyba najbardziej popularny środek lokomocji i mimo że składy składają się z dwudziestu i więcej wagonów, to o bilecie trzeba pomyśleć dużo wcześniej. Co prawda istnieje ponoć pula zarezerwowana dla zagranicznych turystów do wykupienia tuż przez odjazdem pociągu, ale nie wydawało nam się, że ma sens stawianie wszystkiego na jedną kartę. Tym bardziej, że nic nie wskazywało, żeby w Rajkocie, Jamnagarze i okolicach pojawili się kiedykolwiek turyści w niepomijalnej liczbie. A przewoźnicy autokarowi komercyjni istnieją, owszem, ale ich oferta jest ograniczona. A zatem w pewnym momencie stało się jasne, że jedyną opcją na dostanie się rankiem do Porbandaru jest środek transportu oferowany przez instytucję o nazwie Gujarat Road Transport Corporation. Czyli PKS.

Największe zaskoczenie: kupno biletu przez internet nie tylko istnieje i działa ale jest dziecinnie proste a interfejs rewelacyjnie intuicyjny, wybiera się nawet konkretne miejsce w autobusie. Drugie zaskoczenie: naiwny człowiek się spodziewa, że skoro kupuje bilet on-line na express, to zastanie na miejscu coś podobnego do tego, co można zobaczyć na wizualizacjach na stronie przewoźnika:

 

Tymczasem na miejscu okazuje się, że ów express prezentuje się następująco:

Czyli szału nie ma :). Klimatyzacji też nie. A temperatura odczuwalna: 45 stopni. Na szczęście w czasie jazdy ruch powietrza ułatwia przeżycie podróży.

Ciekawostka. Otóż kierowca zajmuje się wyłącznie tym czym powinien czyli kierowaniem – natomiast sprzedażą biletów i generalnie obsługą pasażerów zajmuje się nazwijmy go - kierownik autobusu. Narzędziem komunikacji kierownika z kierowcą jest dzwonek. Sensu stricto – tj. wzdłuż ściany autobusu jest sznurek, który po pociągnięciu uruchamia dzwonek wiszący gdzieś nad głową kierowcy – i w ten sposób ów wie, że pasażer chce wysiąść i że trzeba się zatrzymać.

Oczywiście biały człowiek w miejscu, które jest dworcem pks budzi bezbrzeżne zdumienie. Ale wszyscy są koniec końców bardzo przyjaźnie nastawieni i pomagają nie przeoczyć odjazdu autobusu, który nijakiego oznaczenia w zrozumiałym dla nas alfabecie nie nie posiada a i komunikaty przez megafon są wydawane czasami tylko, bez wyraźnej reguły. Czasami zdarza się, że ktoś ze współoczekujących potrafi powiedzieć parę słów po angielsku i wtedy naszej konwersacji przysłuchuje się cały wianuszek osób. Po przyjeździe wyczekiwanego autobusu na peron rozpoczyna się krótkotrwałe acz gwałtowne w przebiegu pandemonium. Ludzie podbiegają do autobusu, wsiadają i wysiadają równocześnie, co ciekawe po chwili część wsiadających jednak ostatecznie wysiada i po pierwszym wrażeniu, że naszym autobusem koniecznie chce odjechać pół dworca, zostaje trochę miejsca dla nas.

  
A podróż jak podróż, starsi panowie rozmawiają o swoich sprawach, dzieci płaczą, niektórzy śpią, spożywają, rozmawiają. A co jakiś czas autobus zatrzymuje się na przerwę. Wtedy można umyć ręce, kupić coś do jedzenia, odetchnąć gdzieś w cieniu… Fajne.

Rajkot

Będzie seria o wakacjach w Gujarat - stanie sąsiednim do naszej Maharashtry. Z drogi pisałam o podróżowaniu autobusem (polecam każdemu, kto ma mało czasu, a chciałby zrozumieć Indie trochę bardziej, niż rozumie). Dziś zaś o mieście nr 1.

Rajkot nas oszołomił. Do hotelu jechaliśmy rikszą przez wąskie, zatłoczone i raczje brudne uliczki i kiedy zatrzymaliśmy się przed hotelem Europa Inn, to nie byliśmy pewnie czy wysiadać:-) Ale przecież testujemy podróżowanie w wersji no-luxus, no i chcieliśmy na starym mieście, bo tylko pół dnia mamy na koci raj. (Notabene, trzygwiazdkowy hotel za 50 pln od osoby okazał się całkiem do zniesienia). Dolecieliśmy późnym popoludniem, więc po paru minutach spaceru zapadł zmrok - ekspresowo, jak to tutaj. A my zapadliśmy w gąszcz uliczek, straganów i zaciekawionych spojrzeń. To inny świat niż nasze Pune. Tutaj stare miasto tętni handlem - tematycznie, jak w średniowieczu. Kolorowa cześć tekstylna płynnie przeszła w wyposażenie mieszkania oraz dekoracje religijne (girlandy sztucznych kwiatów, łańcuchy, kolorowe narzutki nie-wiem-na-co). Potem była sekcja z metalem - wiadra, talerze, półki, narzędzia - wszystko stalowo-szare. Następnie biżuteria, gdzieś w międzyczasie przyprawy. I ghee, sprzedawane na wagę, wystawione w wielkich, przypominających ser krążkach. Zaczęliśmy też rozumieć jak to naprawdę jest z krowami: są wszędzie. Potrafią zwinąć się w kłębek na poboczu i ignorować motory mijające je o centymetry. Widzieliśmy też taką, która wstawiła łeb swój imponujący i przednie kopyta także do sklepu spożywczego, po czym została nakarmiona tostowym chlebem i odgoniona patykiem. I taki to jest Rajkot właśnie.

Z drogi przez Gujarat

Zachęceni sukcesem środowej podróży  autobusem prywatnego przewoźnika (klima, rozkładane fotele, tanio i szybko) zabookowaliśmy online tutejszy PKS. Jest tak: Na dworcu wszystko napisane w języku gujarati, więc z informacji pisemnej nici. Nasza bezradność wobec tablicy pełnej robaczków budzi przyjazną wesołość.Tom pyta. Kierują nas na jedno stanowisko, ale po chwili informator wraca i koryguje info - miło,  że się przejął. Stoimy sobie i czekamy, autobus podjeżdża - tabliczka nadal w gujarati - ale kierowca potwierdza. W międzyczasie tłum opanowuje autobus i myślimy, że nasze zarezerwowane miejsca odeszły do przeszłości. Po chwili połowa ludzi wysiada, a Tomek jakoś identyfikuje miejsca. Jedziemy. Autobus ma jakieś 30 lat, otwarte okna dobrze zastępują klimatyzację. Kierowca ma osobną kabinę, jego zmiennik siedzi obok po turecku i czyta gazetę. Ładna Hinduska sprzedaje bilety; nasz smsowy akceptuje bez problemu, chce tylko zobaczyć paszporty. Za oknem pola, drzewa, generalnie zielono. Na drodze kolorowe ciężarówki, skutery i liczne wariacje na temat rikszy, osobówek mniej. Do Porbandar jeszcze 85 kilometrów. 

***
Publikuję z telefonu, co ma pewnie wpływ na formę. Wrażliwych przepraszam:-)

Kaas Plateau - Dolina Kwiatów

Zanim wyjedziemy na długi weekend (a tak, mamy festiwal kolejny i trzy dni wolnego) słów parę o weekendzie poprzednim. W sobotę był dzień gospodarczy, więc rewelacji nie będzie. Ale niedziela... W niedzielę wyprawiliśmy się w nieznane, 180 km od Pune. Plan obejmował Płaskowyż Kwiatów (Kaas Plateau), a potem się zobaczy. Teraz właśnie - po monsunie - Kaas Plateau cały miał być okwiecony, rzadkimi gatunkami także. Monsun był jednak marny, więc i wielkiego wysypu kwiatów nie było. Były za to miasteczka po drodze i odkrycie, że obecność anglojęzycznych drogowskazów, do której przywykliśmy w Pune i Mumbaju, nie jest oczywista. Mieliśmy samochód i kierowcę, a także koleżankę z Pune ze sobą, więc stresu zero - ale dziwne to jest uczucie, kiedy NIC nie można przeczytać. Tuż za Satarą zaczęliśmy piąć się w górę (finalnie 1240 m n.p.n.), widoki zrobiły się ciekawe, a na poboczu pojawiły się małpy. Pierwsze wolne małpy w Indiach! 

Na miejscu korek i szybko się okazało, że może i kwiatów mało, ale ludzi sporo - i już wiemy, że Hindusi faktycznie lubią wyprawy w teren. Z rodzinami, przyjaciółmi, dziećmi - wszystkie konstelacje. Upał lekko się maskował chłodnym wiatrem, więc spędziliśmy sporo czasu łażąc po łąkach i wyznaczonych ścieżkach. Kwiaty ok, ale na koniec natknęliśmy się na motyle duże jak ptaki - i to był czad. Z daleka wyglądały, jakby ptaki wielkości sikorek bawiły się fruwając nisko nad ziemią. Były czarno-niebieskie i duże jak dłoń. To było dobre zwieńczenie mało kwitnącej doliny kwiatów. 

Trochę od niechcenia ruszyliśmy dalej, w stronę jeziora i "boat clubu". Miałam obawy, że trafimy do jakieś odpicowanego miejsca dla snobów. No więc nie trafiliśmy :-) To była wioska na końcu świata, gdzie w knajpie gotuje się bez gazu - podobno na ognisku, nie widzieliśmy. A łodzie same w sobie były bardzo malownicze, ale ze śmierdzącymi i hałaśliwymi silnikami na środku. Najprzyjemniej było więc, kiedy na środku jeziora zgasiliśmy silnik. A potem popłynęliśmy do innego końca świata, gdzie mieszkał kiedyś jakiś lokalny święty, pozostawiając po sobie trzy świątynie - a tym jedną pod ziemią - i miejsce kultu dla swoich wyznawców. Klimatycznie, pusto, a w wąskiej podziemnej świątyni śpiewne modły i zapach kadzidła.

Ganesha Chaturthi

Czyli parę fot festiwalowych, a parę innych.

Nocny shopping

Na straganie w dzień targowy

Monsun

Roshni's Ganesha Chaturthi

...i sama gospodyni

Ganpati Bappa Morya

Nie spać, zwiedzać!

Kulisy

Coś pozytywnego

Gdzieś na początku września, gdy na blogu w najlepsze trwała posucha, Zofik wciągnęła mnie na fejsie w wyliczankę rzeczy pozytywnych. Pisałam dzielnie i obszerniej, niż się sama spodziewałam - przeklejam więc i tu.

***

Nominowana przez Zofika rozpoczynam tydzień dzielenia się pozytywami. Hasła na dziś:
1. Owoce na śniadanie - pięknie czerwone pestki granatu i delikatnie słodki miąższ z nieznanego owocu, wszystko kupione na straganie pod domem, od sprzedawczyni w sari i ze starą, zardzewiałą waga.
2. Kawałek leniwego popołudnia w Starbucks, kiedy kawa już dawno wypita, ale kanapa zbyt wygodna by wstać. Trochę ludzi do poobserwowania i świadomość, że nic nie muszę.
3. Świątynia Parwati. To chyba jedno z najstarszych miejsc w Pune, położone na małym wzgórzu, w środku miasta. Zielono, w miarę cicho. Siedziałam na ławce z widokiem na ładną świątynię, a z dołu dochodziły odgłosy świętowania (mamy festiwal Ganesha). I nie padało mi na głowę, bo nad ławką był daszek:-) 

Coś pozytywnego, odcinek drugi:
1. W absolutnie rekordowym tempie 15 minut załatwiłam kolejny papierek w urzędzie ds. cudzoziemców.
2. Po 3 tygodniach poszukiwań kupiłam kanapę - dostawa w czwartek.
3. Znalazłam idealne centrum handlowe - ogromne i puste
Tak puste, że przy wejściu pytasz ochrone, czy jest czynne. Nikogo na korytarzu (naprawdę nikogo), we wszystkich sklepach może jeszcze z 10 osób. Na placu przed palmy, fontanna - styl rodem z dynastii - i znowu tylko ja. Lubię to. Bo ja lubię ludzi, ale nie kiedy muszę robić zakupy;-) 

Coś pozytywnego, część trzecia:
1. Tomasz ma urodziny i już za 10 dni będzie TU.
2. Cudna rozmowa z koleżanką w drodze do domu - taki moment, kiedy odsłania się kawałek więcej, niż biurowy standard przewiduje.
3. Pan elektryk przyszedł i naprawił, i już mnie prysznic nie kopie prądem.

Zaległy dwupak szczęśliwości - środa:
1. Zaczęłam pracę o 8, wcześnie jak rzadko i dzień był taaaki długi. 2. Bardzo spontanicznie zaplanowałyśmy dziewczyńskie wyjście na oglądanie domowych ołtarzyków Ganesha (festiwal trwa) w domach moich koleżanek - fajnie że o mnie pomyślały.
3. Całe popołudnie z nimi to była perełka: zawiłości obyczajów, dekoracje z bajki, pyszne jedzenie. A najważniejsi ludzie - rodziny oraz sąsiedzi koleżanek, (bo nagle się okazało, że i siedzi chcą nas gościć Dawno nie dostałam takiej porcji energii od nieznanych ludzi.

Czwartek:
1. Serek topiony z polskim napisem "źródło wapnia" - nie przepadam, ale kupić po prostu musiałam i do śniadania pasował idealnie.
2. Kanapa dotarła i wygląda bdb.
3. Malowanie ścian w sypialniach się krystalizuje, jest szansa na rychłe pożegnanie z obłędnym turkusem i niebiesko - różowym szaleństwem.

Cześć szósta, piątkową - net mi sabotuje wieczorne pisanie...
1. Włoskie salami!! W świecie drobiu i barana, a przede wszystkim warzyw, kawałek dobrej wędliny daje dużo radości. Zofia, Zbigniew, Anna, Dominika Tomasz - toskańskie smaki mi się przypomniały.
2. Pranie pachnie na w końcu nabytej suszarce. Lubię ten zapach bardzo, mogłabym mieć takie perfumy.
3. Rozmowa z Babcią i pytanie o adres, bo "będę Ci wysyłać co się u nas dzieje, takie trochę kronikarskie zapiski". Nie mogę się doczekać!

Pozytywnego ekshibicjonizmu część siódma - sobotnio-niedzielna & ostatnia:
1. Malowanie zostało dogadane (wczoraj) i startuje (dziś) - Pan-Złota-Rączka ze swoją ekipą już są w mieszkaniu. Bardzo dobre jest to, że udało się zatrudnić ich bezpośrednio. Zazwyczaj pracują podnajmowani przez firmy czy deweloperów - i dostają adekwatnie małą płacę. Widać, że się cieszą z tego zlecania - jako i ja
2. Przypomniało mi się, że mam bloga.
3. Wczorajszy wieczór - nie ma jak towarzystwo setki szczęśliwych ludzi! Ganesh Chaturthi trwa, więc muzyka i bębny to codzienność, ale wczoraj natknęłam się kumulację: samochód udekorowany jak pół lunaparku, fajerwerki i procesję. Zamiast więc włóczyć się w pojedynkę dołączyłam do korowodu. I tak sobie szliśmy przez 2,5 godziny, zatrzymując się na każdym rogu. Oni tańczyli i bębnili, a ja robiłam zdjęcia. Ba, chyba zostałam kimś w rodzaju głównego fotografa imprezy, bo sypały się zamówienia specjalne. I nawet zabębniłam sobie raz na taaakim wielkim bębnie, a co! A na koniec utopiliśmy Ganesha w rzece.

***

Fuzja światów

Sobotnie południe, leniwie przeglądamy przewodniki planując długi weekend. Nie kupiliśmy chleba wczoraj, więc na śniadanie jest reszta baaardzo ostrego ryżu z pobliskiego take-away'a z kolacji (świat indyjski) i kieliszek białego wina (zgniły zachód). 

Przeprowadzamy się

Jupi - żegnaj hotelu! Po tygodniu czekania nie-do-końca-wiadomo-na-co spotkałam się dziś z właścicielami naszego przyszłego mieszkania. Jutro wybieramy się do jakiegoś urzędu zarejestrować umowę i dostanę klucze.

Właścicieli spotkałam w ich własnym domu, na osiedlu domków jednorodzinnych. Kolejna odsłona Pune. Wjazd jest strzeżony, a domy - mimo że stoją dość blisko siebie - ładne i każdy inny. Mnóstwo zieleni; w końcu jest monsun, wszystko co może rosnąć i kwitnąć - rośnie i kwitnie. Właściciele to starsi ludzie, nieźle chyba  sytuowani, kiedy on pracował dużo jeździli po świecie, znają Polskę. Opowiedzieli parę raczej luźno związanych z tematem historii, trochę dopytywali o męża - przy okazji oglądania mieszkania właściciel poznał Tomka - a w końcu powiedzieli agentowi, że skoro mnie już poznali, to mogę się jutro wprowadzić. Podobają mi się. Niezbyt racjonalnie zgodziłam się więc na zmianę dobrze przestudiowanej umowy na umowę przez nich zaproponowaną - bo powiedzieli, że tamta jest skomplikowana i jej nie rozumieją. Przeczytałam, wygląda dobrze, niech im będzie. Też tak czasem macie, że podejmujecie decyzje sercem zamiast głową?

Na odchodnym dwa razy powtórzyli, żeby ich czasem odwiedzić. "W Indiach jest tak, że każdy może przyjść do każdego do domu kiedy zechce. Zapraszamy; jakbyś kiedyś wracała z biura i miała ochotę na herbatę - po prostu przyjedź. Tu nie trzeba być zbyt formalnym."

Po powrocie do hotelu zrobiłam szybą rundę po okolicznych sklepikach i straganach szukając materaca (w nowym mieszkaniu mamy gołe łóżka). Wracając przechodziłam koło "naszego" osiedla. Szłam tam drogą już wiele razy, a dopiero dziś zauważyłam kawiarnię, piekarnię i bibliotekę - wszystko tuż. Widocznie w mojej głowie proces zadomowiania właśnie się rozpoczął.

Obrazkowo

Notki się piszą, a tymczasem zdjęć parę. Pozdrowienia dla Ola, który zainspirował mnie w temacie rozmieszczenia fot i tekstu.